Kiedy dane klienta banku trafiają do BIK?

1Biuro Informacji Kredytowej, wbrew rozpowszechnionej już opinii, nie tworzy czegoś w rodzaju czarnej listy kredytobiorców.

Podmioty tego rodzaju uprawnione są do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania bankom czy Spółdzielczym Kasom Oszczędnościowo-Kredytowym, a także innym instytucjom upoważnionym do udzielania kredytów informacji na temat poszczególnych konsumentów – chodzi w tym przypadku dokładniej o przebieg spłaty zaciągniętych wcześniej zobowiązań finansowych. Dane dotyczące potencjalnego kredytobiorcy trafiają do BIK właściwie w chwili zawarcia umowy z bankiem lub innym podmiotem, udzielającym kredytu. Gromadzone są tam po to, by było możliwe stworzenie raportu pozwalającego bankowi na dokonanie oceny ryzyka, a także obliczenie zdolności kredytowej osoby, która ubiega się o kredyt.

Bank, SKOK itp. bardzo często występują do Biura Informacji Kredytowej z prośbą o sporządzenie raportu, mającego spore znaczenie w przypadku rozpatrywania wniosku złożonego przez potencjalnego kredytobiorcę.

Czym jest ocena punktowa (scoring)?

2Scoring to metoda punktowej oceny ryzyka kredytowego. Wiarygodność kredytową klienta określa się w tym przypadku na podstawie porównywania jego profilu z profilem klientów, którzy wcześniej otrzymali kredyty i spłacali je terminowo.

Im większe podobieństwo pomiędzy zestawianymi wartościami, tym wyższą ocenę punktową otrzymuje potencjalny kredytobiorca. Korzystna ocena zwiększa prawdopodobieństwo spłacania przez konkretną osobę zadłużenia zgodnie z harmonogramem spłaty zobowiązania finansowego wobec banku. Ocenę punktową wylicza się na podstawie danych na temat klienta, otrzymywanych od banków, a w niektórych przypadkach również od SKOK-ów. Usługę, o której tutaj mowa, świadczą biura kredytowe, takie jak choćby BIK (Biuro Informacji Kredytowej).

Na ocenę punktową składa się suma punktów, które potencjalny kredytobiorca uzyskuje za konkretne elementy swojego profilu. Ewentualne opóźnienia w spłacie kredytu działają na niekorzyść potencjalnego kredytobiorcy, ponieważ obniżają jego ocenę punktową.

Wcześniejsza spłata kredytu

3Mogłoby się wydawać, że wcześniejsza spłata kredytu hipotecznego to zarówno dla banku, jak i dla kredytobiorcy zjawisko korzystne, jednak jak to zwykle bywa – pozory mylą.

Czasami zdarza się bowiem, że instytucja finansowa w podobnej sytuacji nakłada na klienta karę pieniężną, inaczej zwaną opłatą rekompensacyjną. W niektórych przypadkach taka sankcja pojawia się przez pierwsze 3-5 lat trwania umowy, w innych zaś może zostać nałożona na kredytobiorcę w ciągu całego okresu kredytu. Zanim więc zdecydujemy się na spłacenie kredytu wcześniej, niż wstępnie zakładaliśmy, powinniśmy upewnić się, czy poniesiemy w związku z tym dodatkowe koszty, a także jaka będzie ich wysokość.

W niektórych przypadkach bardziej korzystne może okazać się spłacenie długu zgodnie z początkowymi założeniami niż uregulowanie go we wcześniejszym, niż pierwotnie ustalony, terminie. Przed podjęciem decyzji należy dokładnie przeanalizować treść zapisów umowy, a także policzyć wysokość kosztów, które być może będziemy zmuszeni ponieść.

Co to jest WIBOR?

4WIBOR, czyli Warsaw Interbank Offered Rate, to wysokość oprocentowania kredytów na polskim rynku międzybankowym, innymi słowy – stopy procentowej, po jakiej banki pożyczają pieniądze innym bankom.

Wspomnianą wartość wyznacza się jako średnią arytmetyczną wysokości oprocentowania podawanych przez największe instytucje finansowe działające na terenie naszego kraju, które są jednocześnie uczestnikami panelu WIBOR. Jak to przekłada się na sytuację potencjalnego kredytobiorcy? Omawiany tutaj termin w praktyce stanowi podstawę przy wyznaczaniu oprocentowania dla większości kredytów udzielanych przez polskie banki, a więc ma znaczenie w zasadzie dla każdego, kto zaciąga zobowiązanie finansowe w banku.

WIBOR zmienia się w każdy dzień roboczy, o godzinie 11:00. Oprocentowanie kredytu to więc termin bardzo istotny dla każdego, kto zamierza zaciągnąć dług względem banku, ponieważ decyduje ono o wysokości odsetek, czyli o kosztach poniesionych w związku z podpisaniem umowy kredytowej w danej instytucji finansowej.

Co to jest wkład własny?

5Wkład własny jest bardzo istotny w przypadku ubiegania się o kredyt hipoteczny. Pieniądze (i nie tylko), którymi dysponujemy i jesteśmy w stanie to wykazać, mogą obniżyć oprocentowanie, a także zmniejszyć ratę.

W przypadku zaciągania kredytu na budowę domu czy zakup mieszkania wkładem własnym mogą być nie tylko pieniądze, ale również wartość rynkowa działki pod budowę, koszty związane z opracowaniem projektu budowlanego, wartość wykonanych już prac oraz zakupionych materiałów, dofinansowanie uzyskane w ramach rządowego programu Mieszkanie dla Młodych czy wreszcie wartość nieruchomości deklarowanych do sprzedaży (np. obecne mieszkanie).

Jeśli nie jesteśmy w stanie zgromadzić dużego wkładu własnego, istnieje rozwiązanie – banki dopuszczają docelowo zadłużenie nawet do 90% wartości nieruchomości, ale pod warunkiem, że brakująca część zostanie ubezpieczona lub kredytobiorca wykaże inne zabezpieczenie, np. w postaci blokady środków na rachunku bankowym bądź zastawu, za który można uznać obligacje skarbowe.

Potwierdzenie spłaty kredytu

Zakończenie spłaty kredytu, który przez lata wisiał nad nami niczym miecz Demoklesa to dla każdego kredytobiorcy prawdziwa ulga i wytchnienie.

Czasami jednak zdarza się, że mimo wywiązania się ze wszystkich zobowiązań wciąż otrzymujemy od wierzyciela pisma nawołujące nas do zapłacenia dodatkowo naliczonych odsetek i innych opłat – na szczęście możemy się zabezpieczyć. Należy jednak liczyć się z tym, że potwierdzenie zakończenia spłaty kredytu kosztuje od kilku do kilkudziesięciu złotych, przy czym konkretne kwoty ustala bank, któremu byliśmy winni pieniądze. Najprostszym rozwiązaniem w podobnej sytuacji zdaje się być wykonanie telefonu do instytucji finansowej i uzyskanie ustnego zapewnienia o zakończeniu spłaty kredytu – nagranie z takiej rozmowy to mocny argument na wypadek składania przez nas reklamacji i dochodzenia swoich praw.

Uwaga! Bank może jednak naliczać dodatkowe opłaty, jeśli wynika to z umowy, ale tylko pod warunkiem, że jej zapisy są zgodne z prawem – warto dokładnie przeanalizować ten dokument.

Czy można zawiesić spłatę kredytu?

Odpowiedź na powyższe pytanie jest twierdząca. Zawieszenie spłaty kredytu to jedna z możliwości, z której może skorzystać klient banku, gdy boryka się z problemami, utrudniającymi mu regulowanie zobowiązań finansowych, a także w kilku innych przypadkach.

Podobną kwestię powinna regulować umowa, którą podpisujemy z instytucją finansową. Może znaleźć się tam punkt dotyczący tzw. karencji w spłacie, czyli odroczenia wpłacenia pierwszej raty – z takiej opcji można skorzystać jednak tylko w pierwszym okresie po zawarciu umowy. Znacznie popularniejszym rozwiązaniem okazują się być tzw. wakacje kredytowe, czyli czasowe zawieszenie raty, jednak skorzystanie z tej możliwości nie jest wcale proste. Warto mieć świadomość, że nie w każdym przypadku bank godzi się na coś takiego.

Z decyzją odmowną musimy liczyć się np. wtedy, gdy otrzymaliśmy kredyt „bez zbędnych formalności”. Dlaczego? Dlatego, że w takich okolicznościach instytucja finansowa nie ma wystarczającej pewności, że odzyska pieniądze pożyczone klientowi.

Co to jest BIK?

BIK, czyli Biuro Informacji Kredytowej – tak właśnie brzmi pełna nazwa, uważane jest wręcz za coś w rodzaju „zbiorowej pamięci banków”, do której instytucje finansowe zwracają się z prośbą o sprawdzenie historii kredytowej potencjalnego kredytobiorcy.

Dzięki działalności BIK podmiot, który pożycza pieniądze klientowi, zyskuje pewność zwrotu należności albo po prostu jest w stanie oszacować prawdopodobieństwo odzyskania pieniędzy wraz z odsetkami w ustalonym terminie. Biuro może szybko ustalić, czy mieliśmy problemy z terminową spłatą zobowiązań zaciąganych na przestrzeni lat. Gdy okaże się, że owszem, bank zapewne potraktuje nas jako mało wiarygodnych klientów, którzy mogą nie być w stanie oddać to, co pożyczyli.

W raporcie sporządzanym przez BIK znajdą się również informacje na temat naszych aktualnych zobowiązań finansowych – nie można ukryć przed bankiem innych kredytów, pożyczek itd. Warto, choćby ze względów profilaktycznych, dbać o swoją historię kredytową, ponieważ BIK jest w stanie ją przeanalizować.

Historia kredytowa

Historia kredytowa jest czymś, co wzbudza żywe zainteresowanie banków, w których wnioskuje się o przyznanie kredytu lub pożyczki. Warto mieć świadomość, że instytucje finansowe mogą korzystać z ogromnej bazy danych, jaką dysponuje Biuro Informacji Kredytowej.

Można znaleźć tam informacje na temat każdego człowieka, który kiedykolwiek zaciągał kredyty, dowiadując się jednocześnie, jak przebiegał proces spłaty zobowiązania. W BIK figurują dane dotyczące ewentualnych opóźnień w spłacaniu rat itd. Bank, rozpatrując wniosek o udzielenie kredytu, bardzo często zwraca się do Biura Informacji Kredytowej z prośbą o sporządzenie raportu na temat historii kredytowej potencjalnego kredytobiorcy.

Warto mieć świadomość, że „niechlubna przeszłość” dotycząca nierzetelności w spłacaniu zaciągniętych zobowiązań może przechylić szalę i sprawić, że bank odmówi nam udzielenia kredytu, ponieważ stracimy dla niego wiarygodność. Należy więc dbać o swoją historię kredytową, ponieważ zaniedbania pociągają za sobą przykre konsekwencje.

Problemy ze spłatą kredytu w terminie – co wtedy?

W życiu musimy stawiać czoła rozmaitym sytuacjom. Może zdarzyć się na przykład, że w wyniku utraty pracy lub innych wydarzeń wpadniemy w kłopoty finansowe, w związku z czym spłacanie rat kredytu okaże się dla nas zbyt trudne lub wręcz niemożliwe. Co wówczas zrobić?

Przede wszystkim warto reagować z wyprzedzeniem. Komplikacje finansowe często można przewidzieć wcześniej niż nastąpią i poinformować bank o tym, że mogą się pojawić. W takich sytuacjach do każdego klienta podchodzi się indywidualnie i ustala nowe warunki spłaty. Nie zawsze jednak postępuje się w opisany powyżej sposób. Dlaczego? Głównie dlatego, że w wielu przypadkach podobne kwestie reguluje umowa, jaką swego czasu podpisaliśmy z bankiem.

Wyjściem z kredytowego impasu mogą być również tzw. wakacje kredytowe, czyli czasowe zawieszenie spłaty kolejnej raty lub odsetek. Z takiej opcji klient może skorzystać jednak maksymalnie trzy-cztery razy w okresie spłaty kredytu. Warto mieć na uwadze, że zawieszenie nie jest anulowaniem.